Sir Nicholas George Winton (w tej roli świetny Anthony Hopkins) był Brytyjczykiem, który w roku 1939 zorganizował transport 669 żydowskich dzieci z okupowanych przez Niemców Czech do Wielkiej Brytanii, zyskując w prasie przydomek „brytyjskiego Schindlera”. Znalazł dla nich zastępcze domy u brytyjskich rodzin. Swoją działalność ukrył nawet przed najbliższą rodziną, jego żona dowiedziała się o niej dopiero wtedy, kiedy na strychu ich domu znalazła stare dokumenty i zapiski z czasów wojny. 

Czytaj także: Niepozorny gigant wiary: 14. rocznica beatyfikacji ks. Jerzego Popiełuszki

„Ogromnie ciekawe zadanie”

Życiowa misja Nicholasa Wintona zaczęła się od niepozornego zdania: „Mam ogromnie ciekawe zadanie i potrzebuję twojej pomocy. Nie zawracaj sobie głowy zabieraniem nart”. Takie słowa usłyszał od swojego przyjaciela Martina Blake’a, ambasadora Brytyjskiego Komitetu ds. Uchodźców z Czechosłowacji, kiedy planował dwutygodniowy urlop w szwajcarskich Alpach. Nie pojechał wówczas do Szwajcarii, ale do czechosłowackiej Pragi, gdzie wkroczył w zupełnie inną rzeczywistość niż ta, którą znał do tej pory.
Scenariusz „Jednego życia” powstał na kanwie wydanej w 2014 roku książki córki Sir Nicholasa Wintona, Barbary pt. „If It’s Not Impossible... The Life of Sir Nicholas Winton” [„Jeśli to nie jest niemożliwe… Życie Sir Nicholasa Wintona]. „Obecnie [w 2014 roku – przyp. red.] na świecie żyje około 6000 osób, które zawdzięczają swoje życie Nicholasowi Wintonowi. Są to potomkowie grupy dzieci-uchodźców uratowanych przez niego przed nazistowskim zagrożeniem w 1939 roku. Niektórzy z nich wiedzą o jego istnieniu i roli, jaką odegrał w ich historii, wielu innych nie. Był to niedługi epizod z jego życia, ale kluczowy dla tych, których uratował. Dla niego ta interwencja skończyła się błyskawicznie i zastąpiły ją inne sprawy. Dopiero znacznie później ten epizod ponownie pojawił się w jego życiu i od tego czasu przyciąga ludzi z całego świata, którzy chcą poznać jego historię. Ta książka szczegółowo przedstawia te dzieje, badając motywację i wczesne doświadczenia, które doprowadziły go do działania na rzecz ratowania młodych istnień, podczas gdy inni ludzie odwracali wzrok od otaczającego ich nieszczęścia. Jego motto «Jeśli coś nie jest niemożliwe, to musi istnieć sposób, aby to zrobić» doprowadziło go do podążania za własnymi przekonaniami i podjęcia się operacji, którą inni odrzucili jako niepotrzebną lub zbyt trudną” – czytamy w opisie książki córki Sir Wintona. „Jego późniejsze życie było pełne wyczynów inspirowanych podobną motywacją, które, choć nie były już tak spektakularne, jak ten wojenny, pozostają świadectwem jego charakteru. Ale jaka była jego motywacja? W jaki sposób jego życie i pochodzenie doprowadziły do tego, że w wieku 29 lat był gotowy, chętny i zdolny do przeprowadzenia udanej akcji ratunkowej 669 dzieci z Czechosłowacji? Jego córka skrupulatnie przejrzała dokumenty ojca i rozmawiała z rodziną i przyjaciółmi, aby stworzyć szczegółowy opis całego jego życia. Bada, co wywarło wpływ na jego charakter, i opisuje wydarzenia historyczne, w które był uwikłany. Przytacza własne słowa Wintona zaczerpnięte z jego historycznych listów i pism, aby oddać atmosferę wielu jego różnorodnych doświadczeń” – dodają recenzenci książki.

„Brytyjski Schindler” został uhonorowany nadaniem mu tytułu szlacheckiego przez królową Elżbietę II. Czeski rząd zgłosił jego kandydaturę do Pokojowej Nagrody Nobla, a na praskim dworcu głównym postawił jego pomnik, na którym widzimy mężczyznę z dwójką dzieci oraz walizką. Sir Nicholas Winton zmarł w 2015 roku, w wieku 106 lat. Do końca życia uważał, że nie dokonał niczego nadzwyczajnego, a jedynie spełnił swój obowiązek. Jak mówią ci, którzy go znali, do końca życia pozostał niezwykle skromnym i bardzo pogodnym człowiekiem. „Wychodzę z założenia, że jeżeli coś nie jest niemożliwe, to musi istnieć jakiś sposób, żeby to zrobić” – powiedział w wieku 105 lat, opowiadając o swojej działalności w programie „60 Minutes” emitowanym w amerykańskiej telewizji CBS.

Jakub Wątor: Polska branża influencerska to dziki zachód

Szalony plan, który się powiódł

Akcja filmu „Jedno życie” dzieje się na dwóch planach – wojennym i współczesnym. Plan wojenny prezentuje losy młodego londyńskiego maklera giełdowego Nicholasa Wintona, który odwiedza Czechosłowację tuż po podpisaniu porozumienia z Hitlerem w Monachium. Widzi, w jakich warunkach żyją rodziny, które uciekły przed hitlerowcami z Niemiec i Austrii. Winton postanawia działać, ratować najsłabszych. Choć plan wydaje się szalony i skazany na niepowodzenie, jednak udaje się – do Wielkiej Brytanii przewiezionych zostaje 669 dzieci, które odnajdują zastępcze domy i zostają ocalone przed wojną. Drugi plan filmu to czasy współczesne, starzejący się Winton zastanawiający się, co zrobić z wojennymi dokumentami i usiłujący zainteresować nimi prasę, a wreszcie – telewizyjny występ na żywo z udziałem „brytyjskiego Schindlera” i – o czym do końca nie wie główny bohater programu – uratowanych przez niego, dorosłych już „dzieci”. Scena spotkania po latach z dawnymi podopiecznymi jest z pewnością najbardziej poruszającym momentem filmu, zwłaszcza że wydarzyła się naprawdę, podobnie jak cała opowiedziana w „Jednym życiu” historia. Film w reżyserii Jamesa Hawesa to historia o tym, ile dobra jest w stanie uczynić jeden człowiek, nawet w koszmarnych, wojennych warunkach. To, jak pisze dystrybutor filmu, poruszająca opowieść o odwadze, poświęceniu i wdzięczności, które mogą odmienić świat.

Światowa premiera filmu „Jedno życie” odbyła się 9 września 2023 roku na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Toronto, a europejska premiera na Londyńskim Festiwalu Filmowym w 2023 roku. Film otrzymał w większości pozytywne recenzje, z pochwałami dla występów obsady, zwłaszcza Antony’ego Hopkinsa i Heleny Bonham Carter, która wystąpiła w roli matki Wintona, pomagającej mu w organizacji transportu ratunkowego dzieci z Pragi do Wielkiej Brytanii.

„Jedno życie”, reżyseria: James Hawes, obsada: Anthony Hopkins, Helena Bonham Carter, Jonathan Pryce, Johnny Flynn, Lena Olin, gatunek: dramat/biograficzny, produkcja: Wielka Brytania 2023.