W publikacji wskazano kilka możliwości wycofania się Polski z Zielonego Ładu. Są to między innymi uchylenie go w drodze procedury ustawodawczej Unii Europejskiej, stwierdzenie jego nieważności przez Trybunał Sprawiedliwości UE czy odrzucenie go w referendum.

Pierwsze rozwiązanie Instytut ocenił jako "mało prawdopodobne". Uchylenie Zielonego Ładu w drodze zwykłej procedury ustawodawczej wymagałoby przyjęcia przez Komisję Europejską odpowiedniego wniosku ustawodawczego i zebranie większości kwalifikowanej w ramach Rady oraz większości zwykłej w Parlamencie Europejskim.

– Inną metodą może być stwierdzenie nieważności Zielonego Ładu przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Skargę w tej sprawie może złożyć m.in. państwo członkowskie. W odniesieniu do aktów prawnych wchodzących w skład Zielonego Ładu, zarzutem, jaki można sformułować, jest niewłaściwa podstawa prawna i wynikający z niej niewłaściwy tryb ich przyjęcia – wskazał Ordo Iuris.

Instytut stwierdził, że Polska mogłaby również odmówić implementacji unijnych dyrektyw dotyczących Zielonego Ładu, co byłoby podobne do aktu "obywatelskiego nieposłuszeństwa".

– Celem takiej postawy byłoby zainspirowanie przedstawicieli innych państw do podjęcia podobnych działań, dzięki czemu możliwe byłoby uzyskanie większości potrzebnej do uchylenia Zielonego Ładu – zaznaczono.

Innych sposobem może być stwierdzenie sprzeczności Zielonego Ładu z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny. – Podstawą stwierdzenia bezskuteczności aktów prawnych wchodzących w zakres Zielonego Ładu w polskim porządku prawnym mogłyby być wątpliwości dotyczące trybu ich przyjęcia, bez uzyskania jednomyślności. W tym wypadku znaczenie ma zasada przyznania, zgodnie z którą UE dysponuje tylko takimi kompetencjami, jakie zostały jej przekazane przez państwa członkowskie w traktatach.

Referendum ws. Zielonego Ładu

W raporcie Ordo Iuris wskazano też na możliwość odrzucenia Europejskiego Zielonego Ładu poprzez społeczeństwo w referendum ogólnopolskim, co byłoby "silnym sygnałem politycznym". Postulat przeprowadzenia w Polsce referendum zgłosił wcześniej związek zawodowy Solidarność, który zbiera w tej sprawie podpisy.

– Już sam proces przyjmowania aktów, bez spełnienia wymogu uzyskania jednomyślności w Radzie Unii Europejskiej, rodzi poważne wątpliwości co do jego skuteczności. Szczegółowe rozwiązania przewidziane w ramach Zielonego Ładu, takie jak przykładowo obowiązek termomodernizacji budynków, stoją natomiast w sprzeczności z polską Konstytucją, w tym zwłaszcza zawartymi w niej gwarancjami dla prawa własności. Podjęcie przez polski rząd środków opisanych w raporcie mogłoby zainicjować ogólnoeuropejski ruch sprzeciwu wobec Zielonego Ładu i w konsekwencji całkowite uchylenie, a przynajmniej gruntowną rewizję, zarówno przyjętych rozwiązań, jak i samej idei, na której się opierają – zaznaczył autor raportu i analityk Ordo Iuris, Jędrzej Jabłoński.

Cały raport Instytutu Ordo Iuris dostępny jest tutaj: Prawne możliwości uchylenia się od zobowiązań wynikających z Europejskiego Zielonego Ładu.

Zachęcamy jednocześnie do zapoznania się z raportem Drapieżny Zielony (nie)Ład przygotowanym na zlecenie NSZZ "Solidarność".

I oto ukazał się: raport mojego autorstwa odpowiadający na pytanie, jak Polska może się uwolnić od Europejskiego Zielonego Ładu?https://t.co/YOJ6TS5Kog

To, czym jest Europejski Zielony Ład, z jakich aktów prawnych się składa oraz kiedy i przez kogo zostały one przyjęte – już… https://t.co/J0Tt0DIN3N pic.twitter.com/ngkHJ3kX5Y

— Jędrzej ZS Jabłoński (@jzsjablonski) April 11, 2025