MKiDN: "Polskie dzieła sztuki wywiezione z jej terytorium nie są rekompensata Rosji za straty wojenne"
– Polskie dzieła sztuki, wywiezione przez organa władzy Związku Sowieckiego lub siły zbrojne tego państwa w okresie II wojny światowej lub bezpośrednio po jej zakończeniu, nie mogą być traktowane jako rekompensata za straty wojenne ZSRR. Pozostają własnością Polski. Od 2004 r. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego skierowało do Federacji Rosyjskiej 20 wniosków restytucyjnych. Kolejnych siedem jest w przygotowaniu – informuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
/ foto. Marcin Żegliński
W postaci obszernego opracowania, w którym oprócz opisania zabytku i wskazania jego cech szczególnych, przedstawione są jego losy i okoliczności utraty. Złożone przez MKiDN wnioski restytucyjne obejmują 17 dzieł sztuki, 1 kolekcję ponad 14 tys. numizmatów, ponad 11 tys. jednostek archiwalnych i 58 przedmiotów z terenu obozu Auschwitz. Wszystkie wydarzenia opisywane we wnioskach są potwierdzone poprzez odpowiednie kopie dokumentów archiwalnych, np. inwentarzy, kart naukowych obiektów potwierdzających polskie prawo własności oraz wszelkie spisy i informacje dotyczące okoliczności utraty oraz przemieszczeń dokonywanych w okresie II wojny światowej lub bezpośrednio po jej zakończeniu.
W 2004 r. strona polska złożyła Federacji Rosyjskiej drogą dyplomatyczną 10 wniosków restytucyjnych dotyczących 10 obiektów (9 obrazów i 1 rysunek), odnalezionych na rosyjskiej stronie internetowej prezentującej dzieła sztuki o nieznanej proweniencji. Wszystkie znajdują się w Muzeum Sztuk Pięknych im. A. Puszkina w Moskwie:
W listopadzie 2012 roku zostało przygotowanych i złożonych kolejnych 7 wniosków restytucyjnych, dotyczących 7 obiektów i ponad 14000 monet. Dotyczą one obrazów, przedmiotów rzemiosła artystycznego oraz rękopisów przechowywanych w Muzeum Sztuk Pięknych im. A. Puszkina w Moskwie oraz w Państwowym Muzeum Sztuk Pięknych im. A. N. Radiszewa w Saratowie.
W listopadzie 2014 r. MKiDN, zgodnie z zaleceniami Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej, opracowało i przekazało trzy wnioski restytucyjne dotyczące artefaktów i archiwaliów wywiezionych do Rosji z obozu koncentracyjnego Auschwitz w Oświęcimiu. Dokumenty te znajdują się w zbiorach trzech instytucji:
1. Muzeum Wojskowo-Medycznego Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej w Petersburgu
2. Rosyjskiego Państwowego Archiwum Wojskowego w Moskwie
3. Państwowego Archiwum Federacji Rosyjskiej w Moskwie.
Wśród obiektów zebranych na terenie dawnego obozu znajdują się zarówno przedmioty używane przez władze i załogę KL Auschwitz, w tym te służące aparatowi represji, w tym uśmiercaniu ludzi, rzeczy osobiste więźniów, jak i ludzkie włosy czy zęby. Całość włączona została do kolekcji Muzeum Wojskowo-Medycznego Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej w Petersburgu.
Obecnie w MKiDN trwają prace nad przygotowaniem kolejnych siedmiu wniosków restytucyjnych, dotyczących siedmiu obrazów zidentyfikowanych w Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie.
W Rosyjskim Państwowym Archiwum Wojskowym jako zasób byłego Archiwum Specjalnego MSW ZSRR znajdują się również Akta Archiwum Belwederskiego, czyli Instytutu Józefa Piłsudskiego Poświęconego Badaniu Najnowszej Historii Polski w Warszawie z lat 1903-1939. Kwestia zwrotu tych archiwaliów była wielokrotnie poruszana podczas rozmów Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z jego rosyjskim odpowiednikiem.
Polska nie zgadza się ze stanowiskiem, uznającym dzieła sztuki i archiwalia, wywiezione z jej terytorium w trakcie okupacji przez ZSRR wschodnich województw RP (1939-1941) bądź też w okresie 1944-1945, gdy zarówno Polska, jak i ZSRR były członkami koalicji antyhitlerowskiej, za rekompensatę Federacji Rosyjskiej za straty wojenne, poniesione w wyniku działań Niemiec oraz ich sojuszników. Ustawa Federacji Rosyjskiej z 15 kwietnia 1998 r. „O dobrach kultury, przemieszczonych do ZSRR w wyniku II wojny światowej i znajdujących się na terytorium Federacji Rosyjskiej”, na którą się władze rosyjskie powołują, nie ma zastosowania do państw, będących członkiem koalicji antyhitlerowskiej. Ponadto normy prawa międzynarodowego zabraniają grabieży dóbr kultury na terytoriach państw znajdujących się pod okupacją wojenną.
W 2004 r. strona polska złożyła Federacji Rosyjskiej drogą dyplomatyczną 10 wniosków restytucyjnych dotyczących 10 obiektów (9 obrazów i 1 rysunek), odnalezionych na rosyjskiej stronie internetowej prezentującej dzieła sztuki o nieznanej proweniencji. Wszystkie znajdują się w Muzeum Sztuk Pięknych im. A. Puszkina w Moskwie:
W listopadzie 2012 roku zostało przygotowanych i złożonych kolejnych 7 wniosków restytucyjnych, dotyczących 7 obiektów i ponad 14000 monet. Dotyczą one obrazów, przedmiotów rzemiosła artystycznego oraz rękopisów przechowywanych w Muzeum Sztuk Pięknych im. A. Puszkina w Moskwie oraz w Państwowym Muzeum Sztuk Pięknych im. A. N. Radiszewa w Saratowie.
W listopadzie 2014 r. MKiDN, zgodnie z zaleceniami Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej, opracowało i przekazało trzy wnioski restytucyjne dotyczące artefaktów i archiwaliów wywiezionych do Rosji z obozu koncentracyjnego Auschwitz w Oświęcimiu. Dokumenty te znajdują się w zbiorach trzech instytucji:
1. Muzeum Wojskowo-Medycznego Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej w Petersburgu
2. Rosyjskiego Państwowego Archiwum Wojskowego w Moskwie
3. Państwowego Archiwum Federacji Rosyjskiej w Moskwie.
Wśród obiektów zebranych na terenie dawnego obozu znajdują się zarówno przedmioty używane przez władze i załogę KL Auschwitz, w tym te służące aparatowi represji, w tym uśmiercaniu ludzi, rzeczy osobiste więźniów, jak i ludzkie włosy czy zęby. Całość włączona została do kolekcji Muzeum Wojskowo-Medycznego Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej w Petersburgu.
Obecnie w MKiDN trwają prace nad przygotowaniem kolejnych siedmiu wniosków restytucyjnych, dotyczących siedmiu obrazów zidentyfikowanych w Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie.
W Rosyjskim Państwowym Archiwum Wojskowym jako zasób byłego Archiwum Specjalnego MSW ZSRR znajdują się również Akta Archiwum Belwederskiego, czyli Instytutu Józefa Piłsudskiego Poświęconego Badaniu Najnowszej Historii Polski w Warszawie z lat 1903-1939. Kwestia zwrotu tych archiwaliów była wielokrotnie poruszana podczas rozmów Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z jego rosyjskim odpowiednikiem.
Polska nie zgadza się ze stanowiskiem, uznającym dzieła sztuki i archiwalia, wywiezione z jej terytorium w trakcie okupacji przez ZSRR wschodnich województw RP (1939-1941) bądź też w okresie 1944-1945, gdy zarówno Polska, jak i ZSRR były członkami koalicji antyhitlerowskiej, za rekompensatę Federacji Rosyjskiej za straty wojenne, poniesione w wyniku działań Niemiec oraz ich sojuszników. Ustawa Federacji Rosyjskiej z 15 kwietnia 1998 r. „O dobrach kultury, przemieszczonych do ZSRR w wyniku II wojny światowej i znajdujących się na terytorium Federacji Rosyjskiej”, na którą się władze rosyjskie powołują, nie ma zastosowania do państw, będących członkiem koalicji antyhitlerowskiej. Ponadto normy prawa międzynarodowego zabraniają grabieży dóbr kultury na terytoriach państw znajdujących się pod okupacją wojenną.
