Co musisz wiedzieć:

• NSZZ "Solidarność" świętuję w tym roku 45-lecie powstania
• Momentem przełomowym w historii Związku było podpisanie Porozumień Sierpniowych
• Trzecie z Porozumień zostało podpisane 3 września 1980 roku w Jastrzębiu-Zdroju

"Kiedy stanął Śląsk"

Obchody 45. rocznicy Porozumienia Jastrzębskiego rozpoczęły się od Mszy Świętej w jastrzębskim kościele pw. Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła, której przewodniczył ks. prałat Bernard Czernecki.

Później związkowcy na czele z przewodniczącym Solidarności Piotrem Dudą udali się pod pomnik Porozumienia Jastrzębskiego, gdzie zostały złożone wiązanki kwiatów. W obchodach brali udział związkowcy z Regionu Śląsko-Dąbrowskiego z przewodniczącym Dominikiem Kolorzem i przedstawiciele władz samorządowych.

– Podpisanie porozumienia to był finał, ale tak naprawdę to trzeba zacząć od historii. W stenogramach Biura Politycznego widać było totalny strach. Kiedy stanął Śląsk, władza wiedziała, że jeśli to się rozleje na całą Polskę, będzie po niej – mówił w trakcie uroczystości sygnatariusz Porozumienia Jastrzębskiego Grzegorz Stawski.

Dodawał, że choć wiele szczegółowych postulatów porozumienia straciło dziś aktualność, jego fundamentem była walka o godność. – To wtedy było najważniejsze i to pozostaje aktualne także dziś – zaznaczył.

Z kolei przewodniczący NSZZ „Solidarność” Piotr Duda podkreślił, że duch tamtych wydarzeń wciąż wyznacza kierunki działania związku.

– Wtedy walczono o podmiotowość i godność pracy. Dziś walczymy o to samo – o dobre warunki i bezpieczeństwo pracy – mówił Piotr Duda. – W tym przypadku dochodzi do nas bardzo zły argument ze strony Unii Europejskiej dotyczący tzw. Zielonego Ładu. Za wszelką cenę chcą zastąpić energię z węgla inną energią, odnawialną. My się z tym nie godzimy, bo uważamy, że węgiel trzeba fedrować do końca, dopóki on jest – powiedział.

Sierpień '80

W lipcu i sierpniu 1980 roku przez Polskę przetoczyła się fala strajków. Protesty robotników niezadowolonych z pogarszających się warunków życia objęły cały kraj. 14 sierpnia rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, do której dołączyły kolejne zakłady. 18 sierpnia protest rozpoczęli stoczniowcy ze Szczecina.

W ówczesnym województwie katowickim jako pierwsi zaprotestowali pracownicy Fabryki Zmechanizowanych Obudów Ścianowych Fazos w Tarnowskich Górach. Strajk w tym zakładzie wybuchł 21 sierpnia. Wkrótce stanęły jastrzębskie kopalnie, Fabryka Samochodów Małolitrażowych w Tychach, Huta Katowice i wiele innych zakładów Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Pierwsze porozumienie zostało zawarte 30 sierpnia w Szczecinie. Kolejnego dnia, 31 sierpnia, w sali BHP Stoczni Gdańskiej podpisane zostało porozumienie, które przeszło do historii pod nazwą Porozumienie Gdańskie.

Manifest Lipcowy strajkuje

Strajk w Jastrzębiu rozpoczął się w nocy z 27 na 28 sierpnia –w kopalni Manifest Lipcowy (obecnie Zofiówka) około tysiąca górników nie przystąpiło do nocnej zmiany. Po nieudanych rozmowach z dyrekcją zawiązano Zakładowy Komitet Strajkowy (ZKS). Dokument kończący protest podpisano 3 września 1980 r. Oprócz potwierdzenia ustaleń gdańskich i zniesienia czterobrygadowego systemu pracy w górnictwie władze zobowiązały się do przedstawienia Sejmowi PRL projektu obniżenia wieku emerytalnego w tej branży.

Ważnym ustaleniem było wprowadzenie od 1 stycznia 1981 r. wolnych wszystkich sobót i niedziel - w intencji przedstawicieli władz zapis dotyczył jedynie górników, ale w tekście porozumienia jasno tego nie zaznaczono, co spowodowało na początku 1981 r. konflikt o wolne soboty. Przedstawiciele rządu zgodzili się też na realizację wielu postulatów socjalno-bytowych, m.in. wpisanie pylicy płuc do wykazu chorób zawodowych.

Zdaniem wielu historyków masowe strajki na Śląsku, których efektem były ustalenia zawarte w Jastrzębiu, wpłynęły na tempo i skuteczność negocjacji prowadzonych w Gdańsku i Szczecinie, a podpisanie Porozumienia Jastrzębskiego przypieczętowało wcześniejsze umowy.

Strajk w Manifeście Lipcowym od początku miał przede wszystkim charakter solidarnościowy z protestującymi załogami Gdańska i Szczecina. Do 21 postulatów gdańskich górnicy dołożyli własne. 29 sierpnia do kopalni przyjechała delegacja rządowa, której górnicy przedstawili swe postulaty.

• ZUS wydał pilny komunikat
• Wyłączenia prądu w Łodzi. Ważny komunikat dla mieszkańców
• O sprawie piszą światowe media. Skandaliczny incydent z udziałem polskiego przedsiębiorcy
• Pilny komunikat dla mieszkańców Gdańska
• Komunikat dla mieszkańców Podkarpacia
• Komunikat dla mieszkańców Kielc
• "Tylko Razem!" Solidarność świętuje 45-lecie w Sali BHP Stoczni Gdańskiej. Relacja na żywo
• Polacy murem za prezydentem. To on, a nie Tusk ma reprezentować Polskę w USA [Sondaż]
• Karol Nawrocki wylądował w USA. Klich nie pojawił się podczas powitania