Co musisz wiedzieć:

• U.S. Equal Employment Opportunity Commission uznała, że instytucje federalne mogą ograniczać dostęp do łazienek według płci biologicznej określonej przy urodzeniu.
• Decyzja zapadła po skardze pracownika cywilnego Armii USA z bazy Fort Riley w stanie Kansas.
• Orzeczenie nawiązuje do dekretu prezydenta Donald Trump i odwraca wcześniejsze stanowisko Komisji z czasów Baracka Obamy.

Amerykańska Komisja ds. Równych Szans Zatrudnienia (EEOC) wydała decyzję, która pozwoli agencjom federalnym na ograniczanie dostępu do łazienek i podobnych przestrzeni wyłącznie podług „płci biologicznej”, czyli tej określonej przy urodzeniu. Komisja odrzuciła apel transseksualnego pracownika cywilnego Armii USA, który domagał się prawa do korzystania z damskich łazienek. To orzeczenie, podjęte głosami 2 do 1, może mieć daleko idące skutki w USA.

Sprawa zaczęła się latem 2025 roku na bazie wojskowej Fort Riley w stanie Kansas. Pracownik, określany w dokumentach jako Selina S., był cywilnym specjalistą od IT w Armii USA. Przez większość swojej kariery korzystał z męskich łazienek i szatni. Transseksualista jednak w pewnym momencie poinformował przełożonych, że identyfikuje się jako kobieta i chce używać damskich pomieszczeń w ramach swojej tranzycji płciowej. Zarząd bazy odmówił, powołując się na nowe wytyczne prezydenta Donalda Trumpa. Selina S. złożył więc skargę do Armii, która została odrzucona, a następnie odwołał się do EEOC. Również jednak i ta Komisja opowiedziała się przeciwko ideologii gender.

Płeć - niezmienna biologiczna klasyfikacja

Decyzja EEOC oparła się na interpretacji ustawy o prawach obywatelskich z 1964 roku, która zabrania dyskryminacji ze względu na płeć w miejscach pracy. Większość komisarzy – republikańskich nominowanych – uznała, że prawo federalne pozwala agencjom na utrzymywanie łazienek podzielonych według płci i wykluczanie z nich osób, w tym osób trans, jeśli ich „płeć biologiczna nie pasuje do danej przestrzeni”. Ustawa pozwala bowiem pracodawcy federalnemu na utrzymywanie łazienek jednopłciowych i podobnych przestrzeni intymnych – orzekła Komisja w swojej interpretacji.

Komisja podkreśliła również, że płeć w sensie prawnym to "niezmienna biologiczna klasyfikacja jako mężczyzna lub kobieta", oparta na definicjach z lat 60. XX wieku, kiedy ustawa była przyjmowana. Nominowani powołali się na słowniki z tamtego okresu, kiedy płeć definiowano przez funkcje reprodukcyjne, a nie przez tożsamość osobistą. Komisja argumentowała dodatkowo, że mężczyźni i kobiety nie są "podobnie sytuowani" w kontekście łazienek ze względu na naturalne różnice fizyczne i potrzeby prywatności. "Pragnienie ochrony swojego nagiego ciała przed wzrokiem obcych, zwłaszcza obcych płci przeciwnej, wynika z elementarnego szacunku dla siebie i osobistej godności" – można było usłyszeć w komisyjnej argumentacji.

Odwrócenie decyzji z czasów Obamy

To orzeczenie odwraca poprzednią decyzję EEOC z 2015 roku wydaną za czasów prezydenta Baracka Obamy. Wtedy Komisja uznała, że zmuszanie „transseksualnej pracownicy” Armii do korzystania z osobnej, pojedynczej łazienki narusza wyżej wymienioną ustawę, bo "utrwala poczucie, że nie zasługuje ona (sic!) na równe traktowanie i szacunek". Teraz EEOC skrytykowała uprzednie orzeczenie za "wątłą" argumentację i brak solidnych dowodów, twierdząc, że odmowa dostępu nie wynikała z "statusu transpłciowego", ale z biologicznej płci.

Kluczową rolę w nowym orzeczeniu odegrał prezydencki dekret wykonawczy ze stycznia 2025 roku, wydany przez Trumpa. Dekret ten definiuje płeć jako "binarną i niezmienną", uznając tylko dwie płcie – męską i żeńską – i nakazuje agencjom federalnym, by "chroniły mężczyzn i kobiety jako biologicznie odrębne płcie". Orzeczenie EEOC zaczyna się właśnie cytatem z tego dekretu.

Jest to więc kolejna zmiana, osłabiająca ideologię gender w Stanach. Można jednak się zastanawiać, czy tak teraz będzie wyglądała legislacja w USA: czy przy każdym nowym prezydencie potrzeba będzie na nowo definiować płeć? Trump przecież nie będzie prezydentem wiecznie, a Demokraci mogą w następnej kadencji odzyskać władzę.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czego dotyczy decyzja? Decyzja wydana przez U.S. Equal Employment Opportunity Commission dotyczy zasad korzystania z łazienek w instytucjach federalnych w USA i dopuszcza ich podział według płci biologicznej określonej przy urodzeniu.

Skąd wzięła się sprawa? Spór rozpoczął się w bazie wojskowej Fort Riley w stanie Kansas, gdzie transpłciowy pracownik cywilny armii domagał się prawa do korzystania z damskich łazienek.

Na jakiej podstawie prawnej zapadła decyzja? Komisja odwołała się do interpretacji ustawy o prawach obywatelskich z 1964 r., uznając, że w kontekście miejsc intymnych płeć może być rozumiana jako biologiczna i binarna.

Czy zmienia to wcześniejsze stanowisko władz USA? Tak. Nowe stanowisko odwraca interpretację przyjętą w 2015 r. za prezydentury Baracka Obamy.

Jaki wpływ miał obecny prezydent USA? Decyzja nawiązuje do dekretu wydanego w 2025 r. przez Donalda Trumpa, który definiuje płeć jako biologiczną i niezmienną.