„Marskość wątroby?! Przecież ja nie piję!”

Stłuszczenie i marskość wątroby kojarzą się powszechnie z piciem alkoholu. I faktycznie, jego nadużywanie to jedna z głównych przyczyn tych chorób, jednak nie jedyna. Istnieje bowiem niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby, której nazwa wskazuje, że przyczyny schorzenia mogą być zupełnie inne.
Wątroba. Ilustracja poglądowa „Marskość wątroby?! Przecież ja nie piję!”
Wątroba. Ilustracja poglądowa / pxfuel.com

Stłuszczona wątroba zwykle nie powoduje bólu, dlatego mało kto zdaje sobie sprawę ze swej choroby. A nieleczona może skończyć się tragicznie – na włóknieniu wątroby, marskości, a nawet nowotworze.

Ukryta epidemia

Wielu hepatologów – lekarzy zajmujących się schorzeniami, budową i funkcjonowaniem wątroby oraz pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych – alarmuje o światowej epidemii schorzeń wątroby, w tym jej stłuszczeniu. W toku badań stwierdzają, że wątroba wielu ich pacjentów jest stłuszczona tak bardzo, że pokryła się bliznami i stwardniała, a wiele jej komórek jest nieodwracalnie martwych. To schorzenie występuje u 20–25 proc. Polaków, u około 5 proc. przyjmuje zaawansowaną postać, a w przypadku 0,5 proc. prowadzi do marskości wątroby. Stłuszczenie wątroby jest coraz częściej rozpoznawane także u dzieci i młodzieży. W tej grupie wiekowej coraz powszechniej występuje otyłość i nadwaga. Przypadki stłuszczenia wątroby pojawiają się u dzieci nawet 8-letnich! Jeden z wybitnych ekspertów niemieckich ostrzega, że jeśli nie nastąpią szybkie zmiany, to za 10–15 lat w Niemczech będzie ponad milion osób z marskością wątroby wynikłej tylko ze stłuszczenia tego organu. Jak szacuje, w Niemczech stłuszczoną wątrobę ma od 20 do 30 mln ludzi, byłaby to jedna z najczęściej występujących chorób w kraju.

Co to za choroba?

O stłuszczeniu wątroby mówimy, gdy organ ten przechowuje w swoich komórkach nadmiar tłuszczu. Dzisiaj lekarze rozróżniają niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby (ang. nonalcoholic fatty liver disease – NAFLD) oraz niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (ang. nonalcoholic steatohepatitis – NASH). W obu przypadkach przyczyną nie jest nadmierne spożycie alkoholu, a niewłaściwa dieta – z nadmiarem cukru, węglowodanów i tłuszczów. Problemy z wątrobą występują zwłaszcza u osób otyłych oraz z cukrzycą typu 2, zwłaszcza jeśli tkanka tłuszczowa gromadzi się u nich na brzuchu. Nie jest to jednak reguła, gdyż problem może dotyczyć również osób szczupłych. Ci bowiem, jeśli mało ćwiczą i stosują złą dietę, to w okolicy brzucha zamiast tkanki mięśniowej prawdopodobnie mają tłuszcz. Lekarzy niepokoi szczególnie tkanka trzewna, która znajduje się wewnątrz ciała, głębiej niż podskórna, ponieważ uwalnia substancje przekaźnikowe i hormony mogące prowadzić do stanu zapalnego. Niestety dotknięte schorzeniami tego typu osoby często nie odczuwają bólu, nawet gdy funkcjonowanie wątroby jest upośledzone. Nie zauważają też, że jest ona stłuszczona. Obserwują u siebie objawy, które mogą wynikać z wielu innych chorób, jak zmęczenie i znużenie, a w zaawansowanych stadiach także wzdęty brzuch oraz chudnięcie rąk i nóg.

Do czego prowadzi stłuszczenie wątroby

Nieleczona stłuszczona wątroba może doprowadzić do zapalenia wątroby, a w efekcie także do jej zwłóknienia, ostatecznie nawet do zagrażającej życiu marskości. Stąd jest już krótka droga do raka wątroby. Wysokie ciśnienie krwi, cukrzyca typu 2, choroby serca i naczyń krwionośnych, a także choroby nerek i kości również są często pochodną schorzeń wątroby, która nie jest już w stanie pełnić swoich funkcji – filtrowania i oczyszczania organizmu. A to ona, spokojnie tkwiąca pod prawym żebrem, jest jednym z gwarantów naszego dobrostanu.

Przyczyny wątrobowych niemocy

Jedną z głównych jest nadmiar węglowodanów w diecie, zwłaszcza cukrów prostych. Regularne picie napojów słodzonych zwiększa ryzyko stłuszczenia wątroby aż o 40 procent! Poza cukrami prostymi do stłuszczenia wątroby przyczyniają się zbyt duże ilości tłuszczów częściowo utwardzonych oraz soli. Warto wiedzieć, że choroba może rozwinąć się na skutek współistniejących problemów zdrowotnych. Otóż aż 3,5-krotnie częściej chorobę tę obserwuje się u osób, które mają nadmierną masę ciała. Wśród innych chorób trzeba wymienić: insulinooporność, cukrzycę typu 2, zbyt wysokie stężenie trójglicerydów we krwi, zespół policystycznych jajników oraz wirusowe zapalenie wątroby typu C.

Trzeba schudnąć!

Jak dotąd nie ma zatwierdzonych leków na stłuszczenie wątroby, ale trwają intensywne badania nad preparatami regulującymi upośledzony metabolizm wątroby. Na szczęście pomóc możemy sobie sami – kluczową rolę odgrywa dieta i aktywność fizyczna. Konsekwentna zmiana stylu życia poprawia także przebieg choroby. Narząd detoksykacyjny charakteryzuje się bowiem wysoką zdolnością do regeneracji, ale trzeba dać mu szansę. Odpowiednio wcześnie wykryte choroby wątroby często można skutecznie leczyć. Obecnie kluczowym remedium pozostaje redukcja masy ciała – poprzez zdrowszą dietę i większą aktywność fizyczną. Oba te sposoby zmniejszają złogi tłuszczu w wątrobie i już po kilku tygodniach można spodziewać się poprawy wyników badań. Odetchnąć naszej „oczyszczalni” pozwala również powstrzymanie się od spożywania alkoholu.

Co na talerz?

Unikać jak ognia należy węglowodanów w postaci cukru, napojów słodzonych, słodyczy, czekolad mlecznych, deserów mlecznych, jogurtów owocowych, a także pokarmów na bazie jasnej mąki pszennej. Rezygnujemy z produktów z dużą zawartością soli: serów topionych, niskiej jakości wędlin i konserw, zup i sosów w proszku, kostek rosołowych, solonych orzeszków, krakersów, słonych paluszków, chipsów. Zapominamy o tłuszczach częściowo utwardzanych, które na etykiecie mają zapis: „częściowo utwardzone” albo „częściowo uwodornione” oleje roślinne. Takie tłuszcze mogą występować w wyrobach cukierniczych (drożdżówki, pączki), bitej śmietanie w proszku, koncentratach kremów do ciast, margarynach twardych, chipsach, wyrobach czekoladowych, a także seropodobnych topionych.

Zamiast tego z pełną świadomością sięgajmy po pokarmy i surowce, które mają potwierdzone właściwości zapobiegające stłuszczeniu wątroby lub wspomagające jej funkcje, gdy już dojdzie do stłuszczenia. Najważniejsze z nich to zielone warzywa, w tym brokuły, jarmuż, rukola, sałata, kapusta, karczochy, brukselka, ponadto przyprawy takie jak imbir, czosnek i kurkuma. Warto polubić zioła: ostropest plamisty, żeń-szeń i nasz powszechny mniszek lekarski. Na stałe wprowadźmy do diety orzechy, siemię lniane, czarnuszkę, oliwę, a także propolis. Pamiętajmy też o produktach zawierających tak korzystną dla wątroby cholinę. Jej najbogatszym źródłem są jajka, które najlepiej jadać gotowane na miękko.

Zwiększyć świadomość społeczną

Problem braku wiedzy społeczeństwa pogłębia fakt, że mała jest też świadomość istnienia i konsekwencji stłuszczenia wątroby u lekarzy rodzinnych i specjalistów niezwiązanych z chorobami wątroby. Niemieckie Towarzystwo Gastroenterologii, Chorób Trawiennych i Metabolicznych zaleca, aby lekarze rodzinni rutynowo wyliczali swoim pacjentom wartość tzw. wskaźnika FIB-4, który służy do określenia ryzyka zwłóknienia wątroby; wylicza się go na podstawie trzech badań laboratoryjnych i wieku pacjenta. Profesor Marek Hartleb ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach apeluje o popularyzację wiedzy na temat chorób wątroby. W jednym z wywiadów stwierdził, że wiedza na temat przyczyn powstawania i konsekwencji NAFLD powinna być na takim poziomie jak wiedza na temat choroby niedokrwiennej i zawału serca, cukrzycy czy nadciśnienia tętniczego. To porównanie jest tym bardziej uzasadnione, że wszystkie te choroby mają wspólne, metaboliczne przyczyny i oddziałują na siebie w niekorzystny sposób. Należy nieustannie przypominać, że dieta z dużą zawartością tłuszczu i bogata w węglowodany oraz siedzący tryb życia stanowią główne przyczyny nadwagi, na której podłożu rozwija się zespół metaboliczny.

W przypadku wątroby ważne jest również uświadomienie społeczeństwu szkodliwego wpływu spożywania nadmiernych ilości słodzonych napojów, które są jedną z ważniejszych przyczyn NAFLD. Według badania opartego na programie narodowym PolSenior u ponad 30 proc. u osób po 65. roku życia występuje niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby. Potrzebne jest, zdaniem ekspertów, interdyscyplinarne podejście do kwestii otyłości jako choroby. Tym w wielu krajach zajmuje się obesitologia, czyli wyodrębniona specjalizacja lekarska koncentrująca się na kompleksowym leczeniu otyłości. Niestety w Polsce nie ma tej specjalizacji, o której na świecie robi się coraz głośniej. Nadwagę lub otyłość ma już w naszym kraju blisko trzy czwarte mężczyzn i połowa kobiet.

 

 

 


Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

POLECANE
Niemieckie media: Co się dzieje z Jarosławem Kaczyńskim? z ostatniej chwili
Niemieckie media: "Co się dzieje z Jarosławem Kaczyńskim?"

"Po utracie władzy Jarosław Kaczyński sprawia wrażenie, jakby coraz bardziej tracił kontrolę nad sobą" – pisze „Der Spiegel”.

Niemcy obawiają się rozszerzenia wojny na Ukrainie na kraje NATO z ostatniej chwili
Niemcy obawiają się rozszerzenia wojny na Ukrainie na kraje NATO

Wyniki ostatniego badania opinii publicznej dowodzą, że większość Niemców obawia się rozszerzenia wojny na Ukrainie na terytorium państw NATO. Ponadto połowa ankietowanych uważa za nieudaną integrację ukraińskich uchodźców w niemieckim społeczeństwie.

Kuba Wojewódzki ujawnił nieprzyjemnego SMS-a od Roberta Lewandowskiego z ostatniej chwili
Kuba Wojewódzki ujawnił nieprzyjemnego SMS-a od Roberta Lewandowskiego

Jakub Błaszczykowski był gościem podcastu "WojewódzkiKędzierski". Podczas rozmowy Kuba Wojewódzki ujawnił nieprzyjemnego SMS-a, którego miał otrzymać od Roberta Lewandowskiego.

Burza w Pałacu Buckingham. Książę William podjął sensacyjną decyzję z ostatniej chwili
Burza w Pałacu Buckingham. Książę William podjął sensacyjną decyzję

Wciąż wrze wokół Pałacu Buckingham. Na czołówki brytyjskich mediów powraca konflikt Sussexów z rodziną królewską. "The Mirror" informuje o sensacyjnej decyzji księcia Williama.

Gdańsk. Atak nożownika w centrum miasta. Są ranni z ostatniej chwili
Gdańsk. Atak nożownika w centrum miasta. Są ranni

Sześć osób zostało rannych w niedzielę w nocy po ataku z użyciem noża przed klubem na ul. Elektryków w Gdańsku. Policja zatrzymała w tej sprawie 24-letniego Węgra i 30-latka z Elbląga. Trwa wyjaśnianie okoliczności zdarzenia.

Kto wygra wybory samorządowe? [SONDAŻ] z ostatniej chwili
Kto wygra wybory samorządowe? [SONDAŻ]

43,2 proc. respondentów oceniło, że nadchodzące wybory samorządowe wygra Koalicja Obywatelska – wynika z sondażu SW Research dla rp.pl. 16,9 proc. badanych na zwycięzcę typuje PiS, a Trzecią Drogę wskazało 8,3 proc. ankietowanych.

Premier Kanady: Putin jest słabeuszem, zleca zabójstwa przeciwników z ostatniej chwili
Premier Kanady: Putin jest słabeuszem, zleca zabójstwa przeciwników

Premier Kanady Justin Trudeau oskarżył w sobotę prezydenta Rosji Władimira Putina o zlecanie zabójstw przeciwników politycznych. Trudeau przebywał tego dnia z wizytą w Kijowie, w dniu drugiej rocznicy napaści Rosji na Ukrainę.

Trump wygrał republikańskie prawybory w Karolinie Południowej z ostatniej chwili
Trump wygrał republikańskie prawybory w Karolinie Południowej

Były prezydent USA Donald Trump wygrał sobotnie republikańskie prawybory w Karolinie Południowej pokonując swoją konkurentkę Nikki Haley w jej rodzinnym stanie - ogłosiła agencja AP po spłynięciu pierwszych wyników. Jest to już piąte z rzędu zwycięstwo Trumpa, które przybliża go zapewnienia sobie partyjnej nominacji w listopadowych wyborach prezydenckich.

Prof. Grzegorz Górski: Rosja będzie miała swoje pięć minut Wiadomości
Prof. Grzegorz Górski: Rosja będzie miała swoje pięć minut

W tekście na moim profilu na Facebooku sprzed kilku dni napisałem, dlaczego w trwającej od dwóch lat nowej fazie wojny rosyjsko – ukraińskiej, to Rosja na obecnym etapie wydaje się być bliższa sukcesu. Wskazałem, iż głównym powodem tego stanu rzeczy jest wewnętrzna sytuacja na Ukrainie, a więc przede wszystkim trudno zrozumiała wszechogarniająca korupcja, połączona z chaosem ośrodków władzy.

Państwa G7 wyraziły jednoznaczne stanowisko ws. wojny na Ukrainie z ostatniej chwili
Państwa G7 wyraziły jednoznaczne stanowisko ws. wojny na Ukrainie

Przywódcy państw G7 zapewnili o niewzruszonym poparciu dla Ukrainy podczas szczytu online zorganizowanego w sobotę, w drugą rocznicę rosyjskiej napaści na ten kraj.

REKLAMA

„Marskość wątroby?! Przecież ja nie piję!”

Stłuszczenie i marskość wątroby kojarzą się powszechnie z piciem alkoholu. I faktycznie, jego nadużywanie to jedna z głównych przyczyn tych chorób, jednak nie jedyna. Istnieje bowiem niealkoholowa choroba stłuszczeniowa wątroby, której nazwa wskazuje, że przyczyny schorzenia mogą być zupełnie inne.
Wątroba. Ilustracja poglądowa „Marskość wątroby?! Przecież ja nie piję!”
Wątroba. Ilustracja poglądowa / pxfuel.com

Stłuszczona wątroba zwykle nie powoduje bólu, dlatego mało kto zdaje sobie sprawę ze swej choroby. A nieleczona może skończyć się tragicznie – na włóknieniu wątroby, marskości, a nawet nowotworze.

Ukryta epidemia

Wielu hepatologów – lekarzy zajmujących się schorzeniami, budową i funkcjonowaniem wątroby oraz pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych – alarmuje o światowej epidemii schorzeń wątroby, w tym jej stłuszczeniu. W toku badań stwierdzają, że wątroba wielu ich pacjentów jest stłuszczona tak bardzo, że pokryła się bliznami i stwardniała, a wiele jej komórek jest nieodwracalnie martwych. To schorzenie występuje u 20–25 proc. Polaków, u około 5 proc. przyjmuje zaawansowaną postać, a w przypadku 0,5 proc. prowadzi do marskości wątroby. Stłuszczenie wątroby jest coraz częściej rozpoznawane także u dzieci i młodzieży. W tej grupie wiekowej coraz powszechniej występuje otyłość i nadwaga. Przypadki stłuszczenia wątroby pojawiają się u dzieci nawet 8-letnich! Jeden z wybitnych ekspertów niemieckich ostrzega, że jeśli nie nastąpią szybkie zmiany, to za 10–15 lat w Niemczech będzie ponad milion osób z marskością wątroby wynikłej tylko ze stłuszczenia tego organu. Jak szacuje, w Niemczech stłuszczoną wątrobę ma od 20 do 30 mln ludzi, byłaby to jedna z najczęściej występujących chorób w kraju.

Co to za choroba?

O stłuszczeniu wątroby mówimy, gdy organ ten przechowuje w swoich komórkach nadmiar tłuszczu. Dzisiaj lekarze rozróżniają niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby (ang. nonalcoholic fatty liver disease – NAFLD) oraz niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (ang. nonalcoholic steatohepatitis – NASH). W obu przypadkach przyczyną nie jest nadmierne spożycie alkoholu, a niewłaściwa dieta – z nadmiarem cukru, węglowodanów i tłuszczów. Problemy z wątrobą występują zwłaszcza u osób otyłych oraz z cukrzycą typu 2, zwłaszcza jeśli tkanka tłuszczowa gromadzi się u nich na brzuchu. Nie jest to jednak reguła, gdyż problem może dotyczyć również osób szczupłych. Ci bowiem, jeśli mało ćwiczą i stosują złą dietę, to w okolicy brzucha zamiast tkanki mięśniowej prawdopodobnie mają tłuszcz. Lekarzy niepokoi szczególnie tkanka trzewna, która znajduje się wewnątrz ciała, głębiej niż podskórna, ponieważ uwalnia substancje przekaźnikowe i hormony mogące prowadzić do stanu zapalnego. Niestety dotknięte schorzeniami tego typu osoby często nie odczuwają bólu, nawet gdy funkcjonowanie wątroby jest upośledzone. Nie zauważają też, że jest ona stłuszczona. Obserwują u siebie objawy, które mogą wynikać z wielu innych chorób, jak zmęczenie i znużenie, a w zaawansowanych stadiach także wzdęty brzuch oraz chudnięcie rąk i nóg.

Do czego prowadzi stłuszczenie wątroby

Nieleczona stłuszczona wątroba może doprowadzić do zapalenia wątroby, a w efekcie także do jej zwłóknienia, ostatecznie nawet do zagrażającej życiu marskości. Stąd jest już krótka droga do raka wątroby. Wysokie ciśnienie krwi, cukrzyca typu 2, choroby serca i naczyń krwionośnych, a także choroby nerek i kości również są często pochodną schorzeń wątroby, która nie jest już w stanie pełnić swoich funkcji – filtrowania i oczyszczania organizmu. A to ona, spokojnie tkwiąca pod prawym żebrem, jest jednym z gwarantów naszego dobrostanu.

Przyczyny wątrobowych niemocy

Jedną z głównych jest nadmiar węglowodanów w diecie, zwłaszcza cukrów prostych. Regularne picie napojów słodzonych zwiększa ryzyko stłuszczenia wątroby aż o 40 procent! Poza cukrami prostymi do stłuszczenia wątroby przyczyniają się zbyt duże ilości tłuszczów częściowo utwardzonych oraz soli. Warto wiedzieć, że choroba może rozwinąć się na skutek współistniejących problemów zdrowotnych. Otóż aż 3,5-krotnie częściej chorobę tę obserwuje się u osób, które mają nadmierną masę ciała. Wśród innych chorób trzeba wymienić: insulinooporność, cukrzycę typu 2, zbyt wysokie stężenie trójglicerydów we krwi, zespół policystycznych jajników oraz wirusowe zapalenie wątroby typu C.

Trzeba schudnąć!

Jak dotąd nie ma zatwierdzonych leków na stłuszczenie wątroby, ale trwają intensywne badania nad preparatami regulującymi upośledzony metabolizm wątroby. Na szczęście pomóc możemy sobie sami – kluczową rolę odgrywa dieta i aktywność fizyczna. Konsekwentna zmiana stylu życia poprawia także przebieg choroby. Narząd detoksykacyjny charakteryzuje się bowiem wysoką zdolnością do regeneracji, ale trzeba dać mu szansę. Odpowiednio wcześnie wykryte choroby wątroby często można skutecznie leczyć. Obecnie kluczowym remedium pozostaje redukcja masy ciała – poprzez zdrowszą dietę i większą aktywność fizyczną. Oba te sposoby zmniejszają złogi tłuszczu w wątrobie i już po kilku tygodniach można spodziewać się poprawy wyników badań. Odetchnąć naszej „oczyszczalni” pozwala również powstrzymanie się od spożywania alkoholu.

Co na talerz?

Unikać jak ognia należy węglowodanów w postaci cukru, napojów słodzonych, słodyczy, czekolad mlecznych, deserów mlecznych, jogurtów owocowych, a także pokarmów na bazie jasnej mąki pszennej. Rezygnujemy z produktów z dużą zawartością soli: serów topionych, niskiej jakości wędlin i konserw, zup i sosów w proszku, kostek rosołowych, solonych orzeszków, krakersów, słonych paluszków, chipsów. Zapominamy o tłuszczach częściowo utwardzanych, które na etykiecie mają zapis: „częściowo utwardzone” albo „częściowo uwodornione” oleje roślinne. Takie tłuszcze mogą występować w wyrobach cukierniczych (drożdżówki, pączki), bitej śmietanie w proszku, koncentratach kremów do ciast, margarynach twardych, chipsach, wyrobach czekoladowych, a także seropodobnych topionych.

Zamiast tego z pełną świadomością sięgajmy po pokarmy i surowce, które mają potwierdzone właściwości zapobiegające stłuszczeniu wątroby lub wspomagające jej funkcje, gdy już dojdzie do stłuszczenia. Najważniejsze z nich to zielone warzywa, w tym brokuły, jarmuż, rukola, sałata, kapusta, karczochy, brukselka, ponadto przyprawy takie jak imbir, czosnek i kurkuma. Warto polubić zioła: ostropest plamisty, żeń-szeń i nasz powszechny mniszek lekarski. Na stałe wprowadźmy do diety orzechy, siemię lniane, czarnuszkę, oliwę, a także propolis. Pamiętajmy też o produktach zawierających tak korzystną dla wątroby cholinę. Jej najbogatszym źródłem są jajka, które najlepiej jadać gotowane na miękko.

Zwiększyć świadomość społeczną

Problem braku wiedzy społeczeństwa pogłębia fakt, że mała jest też świadomość istnienia i konsekwencji stłuszczenia wątroby u lekarzy rodzinnych i specjalistów niezwiązanych z chorobami wątroby. Niemieckie Towarzystwo Gastroenterologii, Chorób Trawiennych i Metabolicznych zaleca, aby lekarze rodzinni rutynowo wyliczali swoim pacjentom wartość tzw. wskaźnika FIB-4, który służy do określenia ryzyka zwłóknienia wątroby; wylicza się go na podstawie trzech badań laboratoryjnych i wieku pacjenta. Profesor Marek Hartleb ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach apeluje o popularyzację wiedzy na temat chorób wątroby. W jednym z wywiadów stwierdził, że wiedza na temat przyczyn powstawania i konsekwencji NAFLD powinna być na takim poziomie jak wiedza na temat choroby niedokrwiennej i zawału serca, cukrzycy czy nadciśnienia tętniczego. To porównanie jest tym bardziej uzasadnione, że wszystkie te choroby mają wspólne, metaboliczne przyczyny i oddziałują na siebie w niekorzystny sposób. Należy nieustannie przypominać, że dieta z dużą zawartością tłuszczu i bogata w węglowodany oraz siedzący tryb życia stanowią główne przyczyny nadwagi, na której podłożu rozwija się zespół metaboliczny.

W przypadku wątroby ważne jest również uświadomienie społeczeństwu szkodliwego wpływu spożywania nadmiernych ilości słodzonych napojów, które są jedną z ważniejszych przyczyn NAFLD. Według badania opartego na programie narodowym PolSenior u ponad 30 proc. u osób po 65. roku życia występuje niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby. Potrzebne jest, zdaniem ekspertów, interdyscyplinarne podejście do kwestii otyłości jako choroby. Tym w wielu krajach zajmuje się obesitologia, czyli wyodrębniona specjalizacja lekarska koncentrująca się na kompleksowym leczeniu otyłości. Niestety w Polsce nie ma tej specjalizacji, o której na świecie robi się coraz głośniej. Nadwagę lub otyłość ma już w naszym kraju blisko trzy czwarte mężczyzn i połowa kobiet.

 

 

 



Oceń artykuł
Wczytuję ocenę...

 

Polecane
Emerytury
Stażowe