W dobie dynamicznego rozwoju technologii i rosnącej popularności aplikacji przewozowych takich jak Uber, Bolt czy Free Now, coraz więcej pytań pojawia się o ich wpływ na rynek przewozowy, bezpieczeństwo pasażerów oraz uczciwość konkurencji. Paweł Saturski, przewodniczący NSZZ Solidarność Taksówkarzy Zawodowych, od lat walczy o prawa taksówkarzy i uczciwe zasady na rynku przewozów osobowych.

"Niebezpieczne związki"

- Panie Pawle, od lat walczy Pan o prawa taksówkarzy i uczciwe zasady na rynku przewozów osobowych. Jak Pan ocenia obecną sytuację związaną z działalnością aplikacji przewozowych, takich jak Uber, Bolt czy Free Now?

- To jest sytuacja, która przypomina mi trochę serię książek Wojciecha Sumlińskiego *„Niebezpieczne związki…”. Tam autor stawia tezy, które są szokujące – i rodzi się pytanie: jeśli są prawdziwe, to dlaczego wskazani w książce nie stanęli przed plutonem egzekucyjnym? A jeśli autor pisze nieprawdę, to dlaczego nie „gnije” w więzieniu? To ciekawostka i zagadka nie do rozwiązania, bo jedni i drudzy mają się wyśmienicie. Podobnie jest z aplikacjami przewozowymi – jeśli ich działalność jest zgodna z prawem, to dlaczego są ciągle oskarżane o łamanie prawa? A jeśli łamią prawo, to dlaczego nie ponoszą odpowiedzialności? Gdzie jest przyczyna i jaka jest prawda? Dlaczego wszyscy – zarówno dostarczyciele aplikacji, jak i firmy korzystające z nich, tak zwani partnerzy flotowi – mają się tak dobrze i mimo wykrytych nieprawidłowości dalej funkcjonują na rynku przewozowym?

- Co, zatem Pana zdaniem, stoi za przyzwoleniem i brakiem odpowiednich reakcji na działalność firm aplikacyjnych?

- Odpowiedź nie jest prosta – ale sądzę, że to lobbing. Najskuteczniejszą formą lobbingu zawsze jest przysłowiowa „teczka pieniędzy”. Mamy wrażenie, że taką formę lobby od momentu pojawienia się w Polsce firmy przewozowe propagują. Ustawodawca doskonale wie o nieprawidłowościach, zna przyczyny i skutki, ale zamiast je eliminować, usilnie stara się je legalizować. Jak zatem inaczej interpretować to zachowanie? Jeżeli się nie mylimy, to niestety zderzamy się ze smutną rzeczywistością.

"To tak, jakby rozdawano broń bez sprawdzania, komu trafia w ręce, licząc, że nie padną strzały"

- Dlaczego uważa Pan, że działalność aplikacji przewozowych jest szkodliwa? Przecież wielu klientów chwali sobie ich wygodę, niskie ceny i ogólną dostępność.

- To jest podobny mechanizm, który działał w przypadku nielegalnego hazardu – niskie ceny i łatwy dostęp przyciągają klientów, ale za tym kryją się ogromne problemy. Aplikacje przewozowe działają identycznie – na zewnątrz są piękne, kuszące, ale w środku pełne manipulacji i nieuczciwości. One nie kontrolują wielu istotnych aspektów, takich jak czas pracy kierowcy, podpisane umowy o pracę, nie zapewniają ubezpieczeń kierowcom i pasażerom. To model biznesowy oparty wyłącznie na wyzysku, omijaniu przepisów prawa kosztem osiągnięcia gigantycznych zysków. Wszyscy o tym wiedzą, a jednak udają, że nie stanowi to znaczącego problemu, bo chyba tak jest wygodniej. Aplikacja jako produkt owszem jest dostępna dla każdego pasażera, ale jako narzędzie to już kompletna bzdura. Aplikacja jako narzędzie nie jest dostępne dla każdego. Aplikacja Uber, Bolt czy FreeNow nie funkcjonują jak zwykły produkt, który można kupić w sklepie. To platforma dla wybranej grupy kierowców i przedsiębiorców, którzy działają niestety w większości poza kontrolą państwa. Porównajmy to do pozwolenia na broń. Każdy, kto chce posiadać broń, musi spełnić rygorystyczne warunki: badania, pozwolenia, szkolenia i weryfikację odpowiednich organów państwowych. Tymczasem firmy zatrudniające kierowców, a w szczególności imigrantów, nikt nie kontroluje i daje im wolną rękę, licząc na uczciwość. To wywołuje śmiech przez łzy. To tak, jakby rozdawano broń bez sprawdzania, komu trafia w ręce, licząc, że nie padną strzały.

- A co z bezpieczeństwem? Czy aplikacje przewozowe rzeczywiście stanowią zagrożenie dla pasażerów?

- Bezpieczeństwo to jeden z największych problemów. W tradycyjnych taksówkach kierowcy są dokładnie weryfikowani, muszą posiadać odpowiednie licencje, przechodzić badania lekarskie, a samochody są regularnie kontrolowane. W przypadku aplikacji przewozowych te standardy są często ignorowane. Kierowcy są rekrutowani w ekspresowym tempie, bez odpowiedniej weryfikacji. Słyszeliśmy już o przypadkach, gdy kierowcy świadczący usługi z wykorzystaniem aplikacji Uber Bolt czy FreeNow mieli na swoim koncie przestępstwa, świadczyli usługi bez prawa jazdy, bez licencji, bez badań lekarskich, bez prawa pobytu na terenie Polski, a mimo to nie wyciągnięto żadnych konsekwencji w stosunku do firm dla których tacy kierowcy świadczyli usługi. To wygląda jak jazda na oślep – nigdy nie wiesz, kto siedzi za kierownicą i czy na pewno jesteś bezpieczny.

Kluczowe w aspekcie bezpieczeństwa jest nasze hasło 3xB – bezpieczeństwo pasażerów, bezpieczeństwo w ruchu drogowym i bezpieczeństwo podatkowe. Po pierwsze, brak realnej kontroli nad kierowcami aplikacyjnymi oznacza, że dalej będzie dochodzić do przestępstw. Po drugie, kierowcy nadal będą stanowić zagrożenie w ruchu drogowym, a wypadki będą, tak jak już dzisiaj są – codziennością. I wreszcie trzeci aspekt – bezpieczeństwo podatkowe. Firmy aplikacyjne transferują zyski za granicę, unikając płacenia podatków w Polsce. To gigantyczna strata dla Budżetu Państwa.

- Dlaczego więc rząd nie podejmuje zdecydowanych działań? Dlaczego aplikacje nadal działają, mimo że łamią prawo?

- To jest pytanie, które zadajemy sobie od lat. Niestety, za tym stoją najprawdopodobniej „interesy polityczne”. Aplikacje przewozowe są wspierane przez potężne międzynarodowe korporacje, które wywierają presję na ustawodawcę, mają nieograniczone środki finansowe, sztaby prawników i najlepszych polskich lobbystów kupionych da dukaty. Na liście znajdują się Lewiatan, Związek Miast Polskich czy Pracodawcy RP które zamiast lobbować na rzecz polskich przedsiębiorców za worek srebrników i dukatów lobbują na rzecz globalnych korporacji które w nosie mają polskie prawo i samorządowe regulacje. Dodatkowo, politycy obawiają się chyba reakcji społecznej, wielu w szczególności młodych ludzi przyzwyczaiło się do tanich przejazdów i nie chce z nich rezygnować mając świadomość z ryzyka jakie podejmują. Ale to jest krótkowzroczne myślenie. Tak jak w przypadku hazardu, długofalowe skutki takiej działalności są katastrofalne – niszczy się rynek polskich przedsiębiorców na rzecz globalnych korporacji, pogarsza warunki pracy, ale przede wszystkim naraża się ludzi na niebezpieczeństwo.

"Nie możemy na siłę regulować czegoś, co przynosi więcej szkody niż pożytku"

- Czy sądzi Pan, że sytuacja może się zmienić? Czy jest szansa na to, że aplikacje przewozowe zostaną w końcu wykluczone z rynku?

- Absolutnie. Nie możemy na siłę regulować czegoś, co przynosi więcej szkody niż pożytku. To tak jak z ustawą anty-hazardową – wprowadzono restrykcje, bo hazard stanowił zagrożenie dla społeczeństwa. Przewozy aplikacyjne są dokładnie takim samym zagrożeniem. Państwo powinno natychmiast zablokować ich działalność, zamiast próbować je legalizować na siłę. Przestępstwo to przestępstwo. Jeśli złodziej kradnie, idzie do więzienia. Jeśli ktoś działa niezgodnie z prawem, powinien ponieść konsekwencje. A co mamy w przypadku Ubera czy Bolta? Nic. Dalej funkcjonują, mimo tysięcy naruszeń prawa, Zarówno Uber jak i Bolt w 2023 roku miały cofnięte licencję na pośrednictwo w odpłatnym przewozie osób za malwersacje podatkowe i nie stosowanie się do regulacji ustawowych. I nagle stał się „cud nad Wisłą”, wystarczyło zmienić nazwę spółki i jak bumerang powróciły do swojego złotego biznesu.

Sytuacja w branży przewozu osób taksówką musi się zmienić – pytanie tylko kiedy?. Tak jak w końcu wprowadzono ustawę anty-hazardową, tak samo musi nastąpić radykalna zmiana w przypadku aplikacji przewozowych. Czas na eksperymenty się skończył. To nie jest już kwestia wygody czy nowoczesności, ale bezpieczeństwa obywateli i uczciwej konkurencji. Potrzebujemy jasnych przepisów, które będą skutecznie egzekwowane, a nie tylko tworzone prawa pod dyktando korporacji. Wymiar sprawiedliwości musi w końcu zacząć działać, a rząd musi przestać przymykać oczy na łamanie prawa.

- Co by Pan powiedział konsumentom, którzy nadal korzystają z aplikacji przewozowych?

- Chciałbym im powiedzieć, żeby pomyśleli o konsekwencjach swoich wyborów. Tak, aplikacje dzisiaj są tanie i wygodne, ale za tym kryje się inna cena, którą zapłacimy wszyscy – brak bezpieczeństwa, zniszczenie polskiego rynku, a na końcu okaże się, że aplikacyjne taksówki stanowiące monopol nie będą już takie tanie. To tak jak z hazardem – na początku wydaje się, że to tylko zabawa, ale później okazuje się, że to pułapka. Zachęcam do korzystania z usług legalnych, licencjonowanych taksówek, które działają zgodnie z prawem i dbają o bezpieczeństwo pasażerów.

- Jak długo ten proceder może jeszcze trwać?

- To zależy od determinacji rządu i wymiaru sprawiedliwości. Jeśli politycy w końcu zdecydują się chronić obywateli, a nie interesy globalnych korporacji, to ten proceder szybko się skończy. Musimy walczyć o to, by państwo zaczęło egzekwować własne przepisy. Mówimy tutaj o bezpieczeństwie ludzi, finansach państwa i elementarnych zasadach uczciwej konkurencji. Nie potrzebujemy regulacji, które pozwolą aplikacyjnym przewozom funkcjonować legalnie – potrzebujemy ich całkowitego zakazu. Tylko wtedy przywrócimy praworządność na polskich drogach. 

• Szef włoskiego MSZ: Europa nie powinna denerwować się z powodu słów Vance'a
• QEMETICA czasowo wstrzymuje produkcję w zakładzie w Janikowie. W tle Zielony Ład
• Karol Nawrocki podpisał umowę programową z NSZZ Solidarność. Zobacz naszą fotorelację
• Solidarność: Rada Nadzorcza Poczty Polskiej nie widzi potrzeby dialogu ze stroną społeczną. Z pocztowcami spotkał się Andrzej Śliwka
• Ujawniono dokument. Unia Europejska będzie miała władzę nad budżetami państw członkowskich