Co musisz wiedzieć:

• Zaplanowana na 4 lutego rozprawa kasacyjna przed Sądem Najwyższym dotycząca odpowiedzialnych za organizację lotu do Smoleńska 10 kwietnia 2010 roku, została odwołana w związku z wnioskiem złożonym przez Ordo Iuris.
• Instytut, który reprezentuje część rodzin ofiar katastrofy, wniósł o wyłączenie sędziów SN wylosowanych do rozpoznania kasacji, wobec których prawnicy mają wątpliwości co do ich bezstronności.
• W grudniu 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie uniewinnił Tomasza Arabskiego i inną byłą urzędniczkę Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, odpowiadających za zorganizowanie prezydenckiego lotu.
• Kasację od tego wyroku wniósł Instytut Ordo Iuris, który wskazywał m.in. na wyłączenie z orzekania sędziów wyłącznie z powodu uzyskania przez nich nominacji sędziowskich przed 17 stycznia 2018 r.

Wątpliwości co do bezstronności

Sąd Najwyższy odwołał rozprawę, podczas której miała zostać rozpatrzona kasacja złożona przez Instytut Ordo Iuris. Sprawa dotyczy niedopełnienia obowiązków przez byłych pracowników Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odpowiedzialnych za organizację lotu do Smoleńska z prezydentem Lechem Kaczyńskim i 95 innymi osobami na pokładzie. Przyczyną odwołania rozprawy był złożony przez Ordo Iuris wniosek o wyłączenie z orzekania sędziów SN, co do których prawnicy mają wątpliwości odnośnie ich bezstronności. Kasacja została wniesiona również przez Instytut, który reprezentuje niektóre z rodzin ofiar katastrofy. Dotyczy ona wyroku uniewinniającego byłego szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Tomasza Arabskiego oraz byłą urzędniczkę KPRM Magdalenę B.

• Komunikat Straży Granicznej. Pilne doniesienia z granicy
• Komunikat dla mieszkańców woj. kujawsko-pomorskiego
• Wyłączenia prądu. Ważny komunikat dla mieszkańców Wielkopolski
• Pilne doniesienia z granicy. Jest komunikat Straży Granicznej
• Ważny komunikat dla mieszkańców Krakowa
• Sytuacja na granicy. Nowy komunikat Straży Granicznej
• Wyraźny sygnał po sześciu miesiącach. Karol Nawrocki z poparciem większości

Z postępowania wykluczono bezstronnych sędziów

Ordo Iuris wskazuje w kasacji, że postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, po wyroku SN z grudnia 2023 r. uchylającym wcześniejszy wyrok SA skazujący Arabskiego i Magdalenę B., było nieprawidłowe zarówno pod względem proceduralnym, jak i materialnoprawnym. Z postępowania wykluczono bowiem sędziów, którzy nie byli stroną żadnych sporów, a sprawę rozpoznawały osoby jawnie zaangażowane w konflikt wokół reformy sądownictwa, co mogło rzutować na bezstronność orzeczenia.

Decyzja o wykluczeniu była bezzasadna

Zdaniem pełnomocników pokrzywdzonych, bezzasadnie wyłączono od orzekania wszystkich sędziów, którzy uzyskali nominację na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej zgodnie z ustawą o Krajowej Radzie Sądownictwa, w trybie uregulowanym tą ustawą, po 17 stycznia 2018 r. Powodem wyłączenia było przyjęte z góry założenie, że sędziowie ci nie spełniają minimalnego standardu bezstronności, choć okoliczność ta powinna być ustalona indywidualnie w stosunku do każdego z sędziów. Dodatkowo, zgodnie z orzecznictwem SN, sposób powołania nie powoduje ani nie może powodować automatycznie, że sędziego należy wyłączyć od orzekania.

Wniosek o wyłączenie sędziów SN

Rozprawę kasacyjną zaplanowano na 4 lutego, a do rozpoznania kasacji wybrano trzech Sędziów Sądu Najwyższego: Jacka Błaszczyka, Jarosława Matrasa i Jerzego Grubbę. Rozprawa została jednak odwołana, czego przyczyną było złożenie przez Instytut wniosku o wyłącznie wspomnianych sędziów, z uwagi na wątpliwości co do ich bezstronności. Osoby te publicznie wyrażały opinię na temat sędziów, którzy uzyskali nominację w procesie przed KRS po 17 stycznia 2018 roku, twierdząc, że udział takich sędziów w orzekaniu narusza standardy bezstronności i prowadzi do utraty zaufania publicznego do wymiaru sprawiedliwości.

Kiedy nowy termin rozprawy?

W ocenie Instytutu, ta sprawa ma rozstrzygnąć zagadnienie o charakterze fundamentalnym i w istocie dotyczącym oceny bezstronności całej określonej grupy sędziów (mianowanych po 17 stycznia 2018 r.) oraz dopuszczalności automatycznego formułowania wniosków co do ich bezstronności, bez analizy okoliczności indywidualnych. Sprawa ma zatem istotne znaczenie nie tylko dla stron postępowania, ale również dla toczącej się debaty dotyczącej standardów bezstronności sądów oraz statusu sędziów powołanych po zmianach w Krajowej Radzie Sądownictwa.

Dopiero po rozpoznaniu wniosku pełnomocników rodzin ofiar możliwe będzie wyznaczenie nowego terminu rozprawy.

[Śródtytuły pochodzą od redakcji]